Monteverdi L'Orfeo, SV 318

L'Orfeo, SV 318 czasami nazywany La favola d'Orfeo, to późnorenesansowa/wczesnobarokowa opera Claudio Monteverdiego z librettem Alessandro Striggio. Opiera się na greckiej legendzie o Orfeuszu i opowiada historię jego zejścia do Hadesu i bezowocnej próby sprowadzenia zmarłej narzeczonej Eurydyki z powrotem do świata żywych. Został napisany w 1607 roku z myślą o przedstawieniu dworskim. Choć zaszczyt wystawienia pierwszej opery przypadł w udziale Dafne Jacopo Periego, a najwcześniejszą zachowaną operą jest Eurydyka (także autorstwa Periego), L'Orfeo ma zaszczyt być najwcześniejszą zachowaną operą, która do dziś jest regularnie wystawiana. Jej partytura została opublikowana przez Monteverdiego w 1609 r. i ponownie w 1615 r. Po śmierci kompozytora w 1643 r. opera nie była wystawiana przez wiele lat i została w dużej mierze zapomniana, aż do ożywienia zainteresowania pod koniec XIX wieku, które doprowadziło do fali współczesnych wydań i przedstawień. Początkowo były to przeważnie wersje nie wystawiane w instytutach i stowarzyszeniach muzycznych. Po drugiej wojnie światowej w większości wydań zaczęto wykorzystywać instrumenty z epoki. W swojej opublikowanej partyturze Monteverdi wymienia około 41 instrumentów, które należy zastosować, z odrębnymi grupami instrumentów używanych do przedstawiania poszczególnych scen i postaci. Skomponowany na przełomie renesansu i baroku L'Orfeo wykorzystuje wszystkie środki znane wówczas w sztuce muzycznej, ze szczególnie odważnym wykorzystaniem polifonii. Utwór nie jest jako taki zaaranżowany; w tradycji renesansowej instrumentaliści postępowali zgodnie z ogólnymi instrukcjami kompozytora, ale mieli dużą swobodę improwizacji. To odróżnia dzieło Monteverdiego od późniejszego kanonu opery i sprawia, że każde przedstawienie L'Orfeo jest wyjątkową i indywidualną okazją.